Bàn thờ Ông Địa: cách đặt, kích thước và bày Thần Tài

Bàn thờ Ông Địa là bàn thờ nhỏ thờ cặp Thần Tài, Ông Địa, thường đặt thấp gần mặt đất và quay ra cửa chính. Theo quan niệm dân gian, đây là nơi gia chủ thờ vị thần giữ của và vị thần cai quản đất đai, nên rất hay thấy ở nhà phố và nơi buôn bán. Cách bày và nghi lễ có thể khác nhau tùy vùng và từng gia đình.

Nhiều người lập bàn thờ lần đầu thường băn khoăn về kích thước, chỗ đặt, ông nào bên trái, ông nào bên phải. Bài viết này gom các điểm được nhiều nơi nhắc, đồng thời chỉ ra những chỗ các nguồn khác nhau để bạn biết đâu là điều cần hỏi thêm người am hiểu. Vì đây là tín ngưỡng, nội dung chỉ mang tính tham khảo, không cam kết kết quả.

Bàn thờ Ông Địa thờ ai và dùng khi nào

Theo cách hiểu phổ biến, Thần Tài là vị thần gắn với tiền của, buôn bán; Ông Địa (còn gọi Thổ Địa) là vị thần giữ đất đai nơi gia chủ sinh sống và làm ăn. Hai vị thường được thờ chung trên một bàn, nên người ta hay gọi gộp là bàn thờ Thần Tài, Ông Địa.

Nơi hay lập bàn thờ

Bàn thờ này thường thấy ở cửa hàng, quán ăn, văn phòng nhỏ và nhà ở kết hợp kinh doanh. Nhiều gia đình thuần ở cũng lập vì thói quen hoặc ảnh hưởng gia đình. Việc lập hay không tùy nhu cầu và niềm tin của từng nhà, không có quy định bắt buộc.

Khác với bàn thờ gia tiên

Bàn thờ gia tiên thờ ông bà tổ tiên và đặt ở nơi trang trọng trong nhà, thường là vị trí cao. Bàn thờ Ông Địa thờ vị thần giữ đất và giữ của nên thường đặt thấp. Hai nơi thờ này nên tách riêng, không để chung bát hương hay chung mặt bàn.

Kích thước bàn thờ Ông Địa theo thước Lỗ Ban

Bàn thờ Ông Địa cỡ nhỏ có mặt rộng khoảng 48 đến 81 cm, cao thường từ khoảng một mét trở xuống. Nhiều thợ dùng thước Lỗ Ban 38,8 cm, có 10 cung, và chọn số đo rơi vào cung tốt.

Bảng kích thước tham khảo

Số đo cụ thể khác nhau giữa các cơ sở sản xuất, nên bảng dưới chỉ là gợi ý để đối chiếu.

Đối chiếu theo chu kỳ 38,8 cm, các số 48 và 88 rơi vào cung Vượng, 61 vào cung Quan, 68 và 108 vào cung Hưng, 81 vào cung Đinh. Cả bốn cung này đều thuộc nhóm tốt theo quan niệm.

Chọn cỡ theo chỗ đặt

Gian hẹp, cửa nhỏ thì chọn cỡ nhỏ, đủ để đặt tượng, bát hương và vài đồ cúng. Cửa hàng rộng có thể chọn cỡ vừa. Hãy chừa khoảng trống phía trước đủ để cúi lạy mà không vướng lối đi. Về mèo thần tài, đã có một bài phân tích riêng để bạn tham khảo.

Vị trí và hướng đặt bàn thờ Ông Địa

Vị trí là phần có nhiều cách nói nhất. Dưới đây là những điểm nhiều nguồn thống nhất, kèm chỗ còn khác nhau.

Những điểm khá thống nhất

• Đặt thấp, sát nền hoặc trên bệ thấp, không đặt cao như bàn thờ gia tiên.
• Tượng hoặc bài vị nhìn ra cửa chính.
• Chọn góc vững, sạch sẽ, thoáng, có ánh sáng.
• Tránh sát nhà vệ sinh, tránh gương chiếu thẳng vào, tránh nơi dễ bị va chạm.

Những điểm còn khác nhau

Về hướng, có nguồn khuyên theo tuổi hoặc mệnh gia chủ, có nguồn chọn theo hướng cửa. Về thứ tự, có nơi đặt Thần Tài bên trái và Ông Địa bên phải, nhưng trái phải được tính theo hướng người đứng ngoài nhìn vào hay theo hướng tượng nhìn ra thì mỗi nguồn nói một kiểu. Vì vậy hãy hỏi người lớn tuổi hoặc thầy am hiểu và thống nhất một cách trong gia đình, thay vì cố tuân theo mọi nguồn.

Đồ thờ và cách bày trên bàn thờ Ông Địa

Bộ đồ thờ có thể đơn giản hoặc đầy đủ, tùy khả năng và thói quen của từng nhà. Dưới đây là những món thường gặp.

Cách sắp xếp gọn gàng

Đặt tượng ở giữa, bát hương ở phía trước, hoa và quả hai bên. Nhiều nhà để hũ gạo, muối, nước ở một góc trong bàn. Bàn càng nhỏ càng nên bớt đồ, tránh để chật chội và khó lau chùi.

Chất liệu bàn

Bàn thờ cho Thần Tài, Ông Địa thường làm bằng gỗ, có thể là gỗ tự nhiên hoặc gỗ công nghiệp bền, kiểu có ngăn dưới để đồ và có cánh đóng mở. Nơi đặt gần cửa ra vào dễ bị ẩm và bụi nên hãy chọn mặt bàn dễ lau và chân bàn chống ẩm tốt.

Cúng khi nào và chuẩn bị ra sao

Việc cúng tùy gia đình, nhưng có vài thói quen khá phổ biến.

Nhịp cúng thường gặp

Nhiều nhà thắp hương mỗi sáng trước khi mở cửa hàng hoặc đi làm. Ngày mùng 10 âm lịch hàng tháng được nhiều nơi coi là ngày cúng Thần Tài, đặc biệt mùng 10 tháng Giêng được gọi là vía Thần Tài. Các dịp mùng 1, rằm cũng có nhà dâng thêm. Mâm cúng gồm hoa, quả, nước, rượu, có nhà thêm lễ mặn hoặc lễ chay; chi tiết khác nhau theo vùng. Để hiểu rõ hơn, mời bạn đọc bài viết về xanh ngọc.

Dọn dẹp và giữ gìn

Giữ bàn thờ Ông Địa sạch sẽ, lau bụi thường xuyên bằng khăn mềm. Thay nước, bỏ hoa quả héo đúng lúc để tránh ẩm mốc và côn trùng. Khi di chuyển tượng sứ, hãy cầm chắc hai tay vì gốm sứ dễ vỡ.

Lập bàn thờ Ông Địa cho nhà ở chung cư hoặc cửa hàng nhỏ

Nhà ít diện tích vẫn có thể lập một khu thờ gọn. Điều cần cân nhắc là không làm cản lối ra vào, không chiếm chỗ của đồ dùng sinh hoạt và không gây phiền cho hàng xóm.

Chung cư và nhà thuê

Ở chung cư, quy định về hương và nến có thể khác nhau giữa các tòa nhà, nên hãy xem nội quy trước. Với nhà thuê, chọn bàn thờ Ông Địa dạng tủ nhỏ có thể di chuyển, không cần đóng hay khoan vào tường. Khi chuyển nhà, nhiều gia đình thực hiện nghi thức xin phép theo phong tục của mình; cách làm tùy gia đình nên hỏi người lớn tuổi.

Cửa hàng và quán nhỏ

Ở nơi buôn bán, bàn thờ Ông Địa thường đặt gần cửa ra vào hoặc sau quầy, quay ra khách. Hãy chừa lối đi thoáng và tránh đặt sát bếp, nơi nhiều dầu mỡ, hơi nóng vì tượng và bàn dễ bám bẩn. Nếu có đông khách qua lại, chọn bàn có thành chắn thấp phía trước để đồ cúng không bị đẩy rơi.

An toàn và những lỗi thường gặp

Dù theo quan niệm nào, an toàn phải đi trước vì bàn thờ thường đặt ở nơi gần lối đi.

Phòng cháy và trẻ nhỏ, thú cưng

Không để nến, hương gần rèm hoặc vật dễ cháy, và luôn dập hương trước khi ra khỏi nhà nếu không ai trông. Nhà có trẻ nhỏ hoặc thú cưng nên chọn bàn có ngăn chắc, bát hương nặng đế, tượng khó đổ. Đặt bàn thờ Ông Địa ở vị trí ít va chạm để tránh làm đổ lư hương.

Lỗi hay gặp

• Đặt quá cao như bàn thờ gia tiên hoặc để chung với bàn thờ khác.
• Đặt đối diện nhà vệ sinh hoặc ngay lối đi hẹp.
• Chọn cỡ quá lớn so với cửa, che lối đi.
• Không hỏi ý kiến người am hiểu về những điều kiêng riêng của gia đình hoặc vùng.

Câu hỏi thường gặp

Bàn thờ Ông Địa nên đặt cao hay thấp?

Nhiều nguồn khuyên đặt thấp, gần nền hoặc trên bệ thấp, và thấp hơn bàn thờ gia tiên. Cách đặt cụ thể tùy gia đình nên có thể hỏi người am hiểu.

Thần Tài đặt bên trái hay bên phải?

Các nguồn không thống nhất vì cách tính trái phải khác nhau: theo người nhìn vào hay theo tượng nhìn ra. Hãy chọn một cách rồi giữ ổn định, và nếu băn khoăn thì hỏi người lớn tuổi.

Có thờ Thần Tài, Ông Địa chung với gia tiên được không?

Thường nên tách riêng bàn và bát hương. Nếu không đủ chỗ, một số nhà lập khu thờ riêng thấp hơn và ở vị trí khác. Cách làm cụ thể tùy gia đình.

Bàn thờ Ông Địa nên chọn kích thước nào?

Chọn theo chỗ đặt: cỡ nhỏ khoảng 48 cm cho góc hẹp, cỡ vừa khoảng 61 cm cho cửa hàng thông thường. Hãy đối chiếu với thước Lỗ Ban 38,8 cm và hỏi thợ.

Kết luận

Bàn thờ Ông Địa nên được chọn theo chỗ đặt trước, rồi đến kích thước, chất liệu và đồ thờ. Đặt thấp, quay ra cửa chính, sạch sẽ, thoáng và an toàn là những điểm được nhiều người nhắc. Những điều như hướng đặt, trái phải hay lễ vật còn khác nhau theo vùng và gia đình, nên hãy hỏi người lớn tuổi hoặc người am hiểu. Nếu đang tìm tủ hoặc bệ cho khu thờ, bạn có thể xem thêm các mẫu cùng loại trong danh mục của cửa hàng. Bạn có thể xem thêm các bài viết cùng chủ đề tại baya.vn.