Bàn thờ nên được chọn theo bốn tiêu chí theo thứ tự: không gian đặt, kích thước, chất liệu rồi mới đến kiểu dáng. Với nhà có diện tích rộng, người ta hay chọn bàn thờ đứng cao khoảng 127 cm; với chung cư nhỏ, bàn thờ treo tường gọn hơn. Kích thước thường được đối chiếu với thước Lỗ Ban 38,8 cm.
Chọn nơi thờ cúng là việc của cả gia đình, thường kéo dài nhiều năm, nên người mua hay băn khoăn vì mỗi nguồn nói một kiểu. Bài viết này gom lại những điểm được nhiều thợ và gia đình dùng: các loại, bảng kích thước, chất liệu, vị trí đặt và lỗi hay gặp. Các điều về phong thủy dưới đây theo quan niệm dân gian, khác nhau theo vùng miền và dòng họ, nên cần hỏi người am hiểu trước khi quyết định.
Bàn thờ gồm những loại nào
Trước khi nói đến kích thước, hãy phân biệt các dạng phổ biến. Mỗi dạng hợp một kiểu nhà và một cách thờ khác nhau, nên chọn đúng loại sẽ tránh được nhiều rắc rối về sau.
Bàn thờ đứng
Dạng này đứng sát sàn, có mặt bàn cao ngang tầm nhìn khi đứng, thường có hộc hoặc ngăn kéo dưới. Nhà ống, nhà phố có phòng khách hoặc gian thờ riêng hay chọn dạng này vì mặt bàn rộng, bày được bát hương, lư, đèn, mâm quả. Nhược điểm là chiếm diện tích sàn.
Tủ thờ
Tủ thờ có thân tủ đóng kín hoặc có cánh, phần trên là mặt đặt đồ thờ, phần dưới là tủ chứa đồ. Dạng này tiện cất hương, nến, giấy, bộ đồ cúng gọn gàng. Tủ thờ cũng hợp với nhà ít chỗ cất đồ riêng.
Bàn thờ treo tường
Loại treo tường là một mặt bàn hoặc khung gỗ gắn lên tường, không chạm sàn. Với chung cư, nhà có diện tích dưới khoảng 30 m2 ở khu vực thờ, đây là lựa chọn thực tế. Điều cần kiểm tra kỹ là độ chắc của tường và cách bắt vít, vì tải trọng gồm cả bát hương, tượng, đèn và đồ lễ.
Bàn thờ Thần Tài, Ông Địa
Phần thờ Thần Tài, Ông Địa thường là cặp nhỏ đặt sát đất hoặc trên bệ thấp ở gần cửa ra vào. Dạng này có kích thước riêng, hầu như không đi chung với khu thờ gia tiên. Phần này được mở rộng thêm trong bài viết về mệnh Kim hợp màu gì.
Chọn kích thước bàn thờ theo thước Lỗ Ban
Nhiều thợ mộc dùng thước Lỗ Ban 38,8 cm để đo đồ thờ. Thước chia 10 cung, mỗi cung 3,88 cm, theo thứ tự Đinh, Hại, Vượng, Khổ, Nghĩa, Quan, Tử, Hưng, Thất, Tài. Con số phải rơi vào cung tốt thì mới được chọn.
Bảng số đo hay được chọn
Bảng dưới là số đo thường gặp, đã tra lại theo chu kỳ 38,8 cm. Các nguồn có thể ghi kích thước khác một vài cm, nên đây chỉ là gợi ý để đối chiếu.
| Số đo | Cung trên thước 38,8 cm | Hay dùng cho |
|---|---|---|
| 48 cm | Vượng | Chiều sâu bàn thờ treo tường |
| 61 cm | Quan | Chiều rộng hoặc sâu của bàn đứng |
| 69 cm | Hưng | Chiều dài bàn thờ treo |
| 81 cm | Đinh | Chiều dài treo hoặc chiều sâu bàn đứng |
| 89 cm | Vượng | Chiều dài bàn thờ nhỏ |
| 107 cm | Hưng | Chiều dài bàn thờ trung bình |
| 117 cm | Đinh | Chiều cao bàn thờ đứng |
| 127 cm | Vượng | Chiều cao bàn thờ đứng phổ biến |
Cách đo cho đúng
Ngoài việc chọn số đẹp, bạn cần đo đúng chỗ. Chiều cao thường được tính từ nền nhà đến mặt đặt bát hương. Chiều dài và chiều sâu nên đo ở lòng bàn, tức phần mặt thực sự dùng để bày đồ. Mỗi thợ có thể chọn cách đo hơi khác, nên khi đặt làm hãy ghi rõ số đo sẽ lấy theo cách nào.
Cân đối với căn phòng
Số đo đẹp mà tủ thờ quá lớn so với phòng thì vẫn gây cảm giác chật. Chừa khoảng trống đủ để đứng thắp hương và mở cánh tủ thoải mái. Nếu bạn đang phân vân giữa hai kích thước, hãy chọn kích thước nhỏ hơn nhưng đúng cung, thay vì cố ép bàn lớn vào phòng chật.
Chất liệu bàn thờ: gỗ tự nhiên hay công nghiệp
Chất liệu quyết định độ bền và cách bảo quản. Hãy xem bảng so sánh nhanh rồi chọn theo điều kiện thực tế của nhà.
| Chất liệu | Ưu điểm | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Gỗ tự nhiên (hương, gụ, mít, sồi…) | Bền, vân đẹp, giữ được lâu | Nặng, giá cao hơn, cần chống ẩm và mối mọt |
| Gỗ công nghiệp phủ melamine hoặc veneer | Nhẹ, dễ vận chuyển, nhiều màu | Sợ nước thấm và khói nóng, tuổi thọ phụ thuộc chất lượng |
| Sơn PU hoặc sơn mài | Bề mặt bóng, dễ lau | Dễ xước, cần tránh nhiệt trực tiếp |
Khi nào nên chọn gỗ tự nhiên
Nếu nhà có chỗ thờ cố định lâu dài và ngân sách cho phép, gỗ tự nhiên là lựa chọn nhiều gia đình ưu tiên. Gỗ khô tốt, ít cong vênh sẽ giữ form qua nhiều mùa ẩm. Khi mua, hãy hỏi rõ tên loại gỗ, nguồn gốc và cách xử lý mối mọt thay vì chỉ nghe tên gọi chung chung.
Khi nào gỗ công nghiệp là hợp lý
Với chung cư, nhà thuê hoặc nhà thường xuyên chuyển chỗ, tủ thờ gỗ công nghiệp nhẹ hơn và gọn hơn. Hãy chọn loại có cạnh được dán kín, bề mặt chịu nhiệt tốt, và luôn dùng chân đèn, đĩa lót khi thắp nến để tránh làm hỏng mặt bàn.
Kiểu dáng và cách bài trí trên bàn thờ
Kiểu dáng nên giản dị, trang nghiêm, hợp với gian nhà. Có thể chọn dáng truyền thống có chạm khắc hoặc dáng hiện đại phẳng, nhưng cần đủ chỗ cho các món thiết yếu. Chủ đề mệnh Mộc hợp màu gì cũng được trình bày chi tiết trong một bài viết khác.
Truyền thống hay hiện đại
Bàn thờ truyền thống thường có hoa văn, chân cao, hộc kéo; trông trang trọng nhưng khó vệ sinh các đường chạm. Dáng hiện đại phẳng, ít hoa văn, dễ lau chùi và hợp với nhà tối giản. Chọn dáng nào đều được, miễn là gia đình thấy phù hợp với cách thờ.
Bố trí đồ thờ
Cách bài trí khác nhau theo vùng và theo từng gia đình. Nhiều nhà đặt bát hương ở giữa, hai bên là chân đèn và bình hoa, phía trước là đĩa quả. Nếu thờ cả Phật và gia tiên, nhiều gia đình đặt hai bàn riêng hoặc hai tầng, và không để chung bát hương. Chi tiết này tùy truyền thống từng nhà, nên hỏi người lớn tuổi hoặc người am hiểu.
Vị trí đặt bàn thờ theo quan niệm dân gian
Vị trí là phần dễ gây tranh luận nhất. Dưới đây là những điểm được nhiều nơi nhắc, chứ không phải quy định bắt buộc.
Những nơi nên và không nên
Theo quan niệm, nên đặt ở nơi sạch sẽ, kín đáo, thoáng, yên tĩnh và trang nghiêm, tránh lối đi lại ồn ào. Nhiều người tránh đặt ngay sau lưng nhà vệ sinh, sát bếp hoặc ngay trong phòng ngủ; nếu buộc phải đặt gần đó, hãy ngăn bằng vách hoặc tường cho gọn mắt.
Hướng đặt
Có nhà chọn theo hướng hợp tuổi gia chủ, có nhà chọn theo hướng cửa chính hoặc hướng chung của căn nhà. Đây là điểm còn khác nhau giữa các vùng, nên tùy gia đình và nên tham khảo thầy phong thủy hoặc người am hiểu phong tục.
An toàn khi đặt
Dù theo quan niệm nào, an toàn vẫn đi trước. Không để nến, hương sát rèm hoặc vật dễ cháy. Với nhà có trẻ nhỏ hoặc thú cưng, đặt khu thờ ở độ cao hợp lý, bát hương có chân đế chắc và cắm hương đúng cách để tránh đổ.
Lỗi hay gặp khi chọn bàn thờ
Người mua thường mắc vài lỗi quen thuộc, và hầu hết tránh được nếu để ý từ đầu.
- Chọn theo hình ảnh đẹp mà quên đo phòng, dẫn tới món đồ quá to hoặc quá cao.
- Chỉ chú ý kích thước chiều cao, bỏ qua chiều sâu nên không đủ chỗ bày đồ.
- Mua gỗ ẩm hoặc gỗ chưa xử lý, sau một mùa nồm bị nứt hoặc mối.
- Treo lên tường yếu, không kiểm tra vị trí bắt vít.
- Không hỏi người lớn tuổi hay người am hiểu trong gia đình về điều kiêng kỵ riêng.
Câu hỏi thường gặp
Bàn thờ nên cao bao nhiêu?
Với loại đứng, chiều cao thường được chọn quanh 127 cm hoặc 117 cm, cả hai đều rơi vào cung tốt trên thước 38,8 cm. Con số này chỉ là tham khảo; hãy cân nhắc chiều cao người thắp hương và chiều cao trần.
Bàn thờ chung cư nên chọn loại nào?
Phòng nhỏ thường hợp loại treo tường hoặc tủ thờ gọn. Hãy đo kỹ vị trí, kiểm tra tường và để khoảng trống đủ đứng thắp hương. Nếu chung cư có quy định về hương và nến, hãy tuân thủ.
Nên chọn bàn thờ gỗ tự nhiên hay gỗ công nghiệp?
Gỗ tự nhiên bền hơn nhưng nặng và giá cao hơn. Gỗ công nghiệp nhẹ, gọn và dễ bố trí hơn nhưng cần tránh nước và nhiệt. Lựa chọn tùy ngân sách, thời gian ở và chất lượng cụ thể của sản phẩm.
Có bắt buộc phải theo thước Lỗ Ban không?
Không bắt buộc. Đây là tập quán nhiều gia đình tham khảo. Điều quan trọng là bàn vừa không gian, chắc chắn và thể hiện được lòng thành của người thờ cúng.
Kết luận
Bàn thờ là món đồ gắn với tín ngưỡng và dùng nhiều năm, nên hãy đo phòng trước, chọn kích thước rơi vào cung tốt theo thước Lỗ Ban 38,8 cm, rồi cân nhắc chất liệu và kiểu dáng. Về vị trí và cách bài trí, mỗi vùng và mỗi gia đình có thể khác nhau, nên tham khảo người lớn tuổi hoặc người am hiểu. Khi đã ngả về một mẫu, bạn có thể xem thêm các mẫu tủ thờ cùng loại trong danh mục của cửa hàng để so sánh. Bạn có thể xem thêm các bài viết cùng chủ đề tại cửa hàng nội thất Baya.
Pingback: Mệnh Thủy hợp màu gì? Màu hợp, màu kỵ và cách phối nội thất