Dao là dụng cụ bạn dùng nhiều nhất trong bếp, nên chọn đúng loại quan trọng hơn chọn nhiều chiếc. Bài này đi theo góc chọn dao nhà bếp: một bộ gọn gồm loại thái, loại gọt và loại chặt nếu cần, làm từ thép phù hợp, cầm vừa tay và được cất ở nơi trẻ nhỏ không với tới.
Từ khóa này rất rộng nên bài không bàn về dụng cụ làm vườn, đồ đa năng hay đồ sưu tầm. Nội dung xoay quanh việc nấu ăn mỗi ngày: nhận biết các loại, đọc chất liệu, thử độ cầm, những lỗi hay gặp, cách mài và bảo quản an toàn, cùng vài câu hỏi người mua thường đặt ra.
Dao nhà bếp gồm những loại nào và dùng để làm gì
Mỗi loại được thiết kế cho một nhóm việc. Dùng sai loại không chỉ khó thao tác mà còn dễ trượt tay và hỏng lưỡi.
Dao thái đa năng
Dao thái có lưỡi dài, bản vừa phải, dùng cho rau củ, thịt đã rút xương và việc cắt lát hằng ngày. Nếu chỉ mua một chiếc, đây là loại nên chọn trước. Hãy tìm chiếc có bản không quá nặng để cổ tay không mỏi khi thái nhiều.
Dao gọt và dao nhỏ
Dao gọt lưỡi ngắn, mũi nhọn, dùng cho trái cây, khoét mắt khoai hoặc cắt tỉa nhỏ. Chiếc này nhẹ, dễ kiểm soát nên hợp gọt vỏ cầm trong tay thay vì trên thớt. Nhiều nhà chỉ cần một hai chiếc cho nhu cầu đó.
Dao chặt và dao lọc
Dao chặt có bản dày, nặng, dùng cho xương nhỏ, gà vịt và các việc cần lực. Loại lọc thịt cá lưỡi mảnh, mềm hơn để lách theo xương. Bạn không cần cả hai nếu ít khi chế biến thịt sống tại nhà.
Lưỡi răng cưa
Lưỡi răng cưa hợp với bánh mì, cà chua mềm, bánh ngọt, những thứ mà lưỡi thẳng dễ làm nát. Nhờ răng cưa, loại này cắt bằng động tác kéo nhẹ thay vì ấn mạnh, và thường ít phải mài hơn lưỡi thẳng.
Chọn dao theo chất liệu lưỡi và cán
Chất liệu quyết định độ sắc, độ bền và công bảo dưỡng bạn phải bỏ ra.
| Chất liệu lưỡi | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Inox thông thường | Ít gỉ, dễ chăm | Nhanh cùn hơn một số loại thép cứng |
| Thép cứng hơn (thép carbon cao) | Giữ độ sắc tốt | Dễ gỉ nếu để ướt, khó mài hơn |
| Thép phủ lớp chống dính | Ít bám thức ăn | Lớp phủ có thể trầy theo thời gian |
| Gốm | Rất nhẹ, giữ sắc lâu | Dễ mẻ, giòn khi rơi hoặc chặt vật cứng |
Thép không gỉ cho đa số gia đình
Với người ít thời gian bảo dưỡng, loại thép không gỉ là lựa chọn hợp lý vì ít gỉ khi rửa và cất. Độ cứng khác nhau giữa các mác thép, nên nếu nhà sản xuất có ghi mác thép trên nhãn, bạn có thể dựa vào đó để so sánh. Nếu không có thông tin, đừng suy đoán chất lượng từ vẻ ngoài sáng bóng. Phần này được mở rộng thêm trong bài viết về bình giữ nhiệt.
Cán: gỗ, nhựa hay kim loại
Cán nhựa nhẹ, không thấm nước, dễ lau. Cán gỗ cầm ấm tay nhưng cần lau khô, tránh ngâm lâu. Cán kim loại liền khối chắc nhưng dễ trơn khi tay dính dầu. Dù cán loại nào, cần nhìn mối nối giữa cán và lưỡi, nơi nước và thức ăn dễ đọng lại.
Lưỡi liền cán hay lắp ngàm
Loại có phần lưỡi chạy xuyên vào cán thường chắc hơn, ít lỏng. Loại lắp ngàm gọn hơn nhưng mối ghép có thể lỏng sau thời gian dài ngâm nước. Kiểm tra bằng cách lắc nhẹ phần cán và lưỡi, nếu rung hoặc kêu thì nên tránh.
Cách thử độ cầm tay và cân bằng khi mua dao
Một chiếc đẹp nhưng cầm không vừa tay sẽ dễ gây đau tay và mất an toàn.
Cầm kiểu bóp lưỡi
Hãy kẹp phần gần chuôi lưỡi bằng ngón cái và ngón trỏ, các ngón còn lại ôm cán. Cách cầm này giúp kiểm soát hướng lưỡi tốt hơn so với nắm chặt phần cán. Chọn chiếc cho phép bạn cầm kiểu này thoải mái.
Độ nặng và điểm cân bằng
Chiếc quá nặng mau gây mỏi, chiếc quá nhẹ khó cắt vật cứng. Điểm cân bằng nên nằm gần chỗ nối giữa cán và lưỡi. Nếu có thể, hãy cầm thử, hoặc ít nhất đọc mô tả về khối lượng khi mua trực tuyến.
Kích thước hợp người dùng
Người có bàn tay nhỏ không cần lưỡi quá dài. Lưỡi dài khó điều khiển hơn trong bếp hẹp hoặc khi thớt nhỏ. Hãy chọn độ dài theo chiếc thớt và khu vực chuẩn bị đồ ăn của bạn.
Những lỗi hay gặp khi mua và dùng dao
Nhiều tai nạn nhỏ trong bếp đến từ thói quen hơn là từ chất lượng sản phẩm.
Mua cả bộ nhiều chiếc rồi chỉ dùng một
Bộ nhiều món nhìn tiện nhưng thường chỉ có một hai chiếc được dùng thật sự. Một chiếc thái, một chiếc gọt và một chiếc răng cưa thường đủ cho đa số gia đình. Bạn có thể mua thêm khi nhu cầu rõ ràng. Chủ đề giấy dán tường cũng được trình bày chi tiết trong một bài viết khác.
Dùng dao thái để chặt xương
Lưỡi mỏng của dao thái dễ mẻ khi chặt vật cứng. Dùng đúng loại cho đúng việc sẽ giữ lưỡi bền hơn và an toàn hơn. Nếu phải chặt thường xuyên, hãy dùng loại chặt riêng.
Để lưỡi cùn
Lưỡi cùn đòi hỏi nhiều lực hơn, nên dễ trượt và gây thương tích hơn lưỡi sắc. Đây là điều hơi ngược với cảm giác thông thường. Hãy mài đều đặn thay vì ráng dùng đến khi cắt không nổi.
Ngâm trong chậu rửa
Để chung với bát đĩa trong chậu, người rửa dễ chạm phải lưỡi mà không nhìn thấy. Lưỡi cũng dễ gỉ và cán dễ hỏng. Rửa riêng từng chiếc rồi lau khô ngay.
Cách mài và bảo quản dao đúng cách
Việc bảo dưỡng không phức tạp nếu làm đều.
Mài bằng đá hay dụng cụ mài
Đá mài cho phép giữ góc lưỡi ổn định nếu bạn có kinh nghiệm. Dụng cụ mài cầm tay có góc cố định tiện cho người mới. Điều quan trọng là giữ góc đều, không mài quá lực và không mài lưỡi gốm nếu không có dụng cụ chuyên dùng. Với chiếc quý hoặc loại gốm, nên nhờ nơi mài chuyên nghiệp.
Rửa và lau khô ngay
Rửa bằng tay, lướt từ sống ra phía lưỡi, ngón tay không chạm phía lưỡi. Lau khô ngay để hạn chế gỉ và ố. Không cho vào máy rửa chén nếu nhà sản xuất không cho phép, vì nhiệt và hóa chất có thể làm hỏng cán và lưỡi. Bạn có thể xem thêm hướng dẫn về tranh canvas nếu cần so sánh kỹ hơn.
Cất ở đâu
Cất trong khe cắm riêng, giá nam châm gắn tường hoặc bao bảo vệ lưỡi. Đừng để lẫn trong ngăn kéo cùng đồ dùng khác vì lưỡi dễ mẻ và tay dễ bị thương khi mò tìm. Vị trí cất cần ổn định và dễ lấy.
An toàn dao kéo khi nhà có trẻ nhỏ
Trẻ em tò mò với những vật sắc, nên cách cất và dùng cần rõ ràng.
Cất cao và có khóa khi cần
Đặt ở nơi trẻ không với tới, ngăn kéo có khóa hoặc giá treo cao. Không để trên mặt bàn, mép bếp hay trong chậu rửa khi trẻ ở gần. Sau khi dùng xong, cất ngay.
Dạy trẻ dùng dụng cụ cắt phù hợp
Nếu muốn cho trẻ phụ bếp, hãy dùng dụng cụ chuyên cho trẻ, lưỡi nhựa hoặc lưỡi cùn, cùng sự giám sát của người lớn. Tuyệt đối không giao loại lưỡi thật cho trẻ nhỏ làm một mình. Dạy trẻ không chạy khi cầm vật nhọn.
Kéo nhà bếp và các dụng cụ sắc khác
Kéo nhà bếp cũng cần được cất và lau khô như vậy. Loại kéo tháo rời được thường dễ vệ sinh hơn. Hãy dùng kéo cho thực phẩm riêng, không dùng chung với kéo văn phòng hoặc kéo thủ công.
Ai nên chọn loại nào
Người nấu cơm hằng ngày hợp với một chiếc thái bản vừa và một chiếc gọt. Người hay làm bánh, ăn bánh mì nên thêm loại răng cưa. Gia đình thường chế biến gà, vịt, xương sườn nên có loại chặt riêng. Người ở trọ, bếp nhỏ nên ưu tiên chiếc nhẹ, có bao hoặc khe cất riêng. Nếu muốn so sánh thêm các mẫu dụng cụ cắt và phụ kiện bếp, bạn có thể xem danh mục dụng cụ nhà bếp để chọn kích thước, chất liệu phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua dao gì đầu tiên cho bếp mới?
Loại thái đa năng, lưỡi vừa tay. Sau đó thêm một chiếc gọt nhỏ. Khi cần cắt bánh mì hoặc cà chua mềm, hãy cân nhắc loại răng cưa. Đừng mua cả bộ nếu chưa rõ nhu cầu.
Bao lâu nên mài dao một lần?
Không có mốc cố định. Khi thấy phải ấn mạnh hơn để cắt cà chua hoặc hành lá, đó là lúc cần mài. Dùng nhiều thì mài thường xuyên hơn, và nên mài nhẹ nhiều lần thay vì mài mạnh một lần.
Dao bị gỉ có dùng tiếp được không?
Vết gỉ nhẹ trên bề mặt có thể lau sạch rồi dùng tiếp. Nếu gỉ ăn sâu, rỗ lưỡi hoặc mẻ lớn, nên thay chiếc khác. Sau khi làm sạch, nhớ lau khô và cất ở nơi thoáng.
Dao gốm có tốt hơn dao thép không?
Mỗi loại có điểm mạnh riêng. Loại gốm nhẹ và giữ sắc lâu nhưng giòn, dễ mẻ khi rơi hoặc chặt vật cứng. Loại thép bền va đập hơn và dễ mài lại. Hãy chọn theo thói quen nấu của bạn.
Kết luận
Chọn dao nhà bếp tốt nghĩa là chọn đúng loại cho việc bạn làm mỗi ngày, chất liệu phù hợp với khả năng chăm sóc, độ cầm vừa tay và cách cất an toàn. Một chiếc thái, một chiếc gọt và thêm loại răng cưa khi cần thường đã đủ cho phần lớn gia đình. Hãy rửa tay, lau khô, mài đều và cất xa tầm tay trẻ nhỏ. Khi đã rõ nhu cầu, bạn có thể xem các mẫu dụng cụ nhà bếp cùng nhóm để chọn kiểu dáng phù hợp. Các nội dung gần với chủ đề này còn được tổng hợp tại góc tư vấn nhà cửa của Baya.
Pingback: Thùng rác: cách chọn theo nắp, chất liệu và vị trí đặt